De geur van een nieuwe bank. Vers geschilderde muren. Een net gelegde vloer. Voor veel mensen horen deze geuren bij een nieuw begin: een geslaagde renovatie, een opgefriste ruimte of een huis dat eindelijk helemaal af voelt. Maar wat veel mensen niet weten, is dat die "nieuw-geur" ook kan wijzen op luchtvervuiling binnenshuis.
Dit verschijnsel staat bekend als uitgassing (ook wel off-gassing genoemd): het proces waarbij nieuwe materialen vluchtige organische stoffen (VOS) afgeven aan de lucht. Volgens het Royal Institute of British Architects kunnen bouwmaterialen, vloeren, verf, lijmen en meubels deze stoffen afgeven gedurende enkele dagen, maar soms ook jarenlang. Hoewel sommige van deze stoffen een duidelijke geur hebben, zijn ze niet altijd zichtbaar of merkbaar. Bovendien kunnen ze nog aanwezig zijn wanneer de typische "nieuwe" geur allang verdwenen is.
Juist in de lente, wanneer veel mensen hun woning opknappen of nieuwe meubels aanschaffen, neemt de blootstelling aan deze stoffen toe. Zonder goede ventilatie of luchtfiltratie blijven ze vaak ongemerkt in de binnenlucht aanwezig.
Wat zit er eigenlijk in de lucht?
Een van de bekendste stoffen die vrijkomt door uitgassing is formaldehyde. Deze stof wordt gebruikt in de harsen die MDF, spaanplaat en andere samengestelde houtproducten bij elkaar houden – materialen die veel voorkomen in meubels. Ook in tapijtlijmen, vinylvloeren en sommige verfsoorten kan formaldehyde aanwezig zijn. Het UK Health Security Agency beschouwt formaldehyde als zowel een irriterende stof als een kankerverwekkende stof. Uit een Europese studie, gepubliceerd in Scientific Reports, blijkt bovendien dat formaldehyde in veel gebouwen een verhoogd risico kan vormen voor de luchtwegen en de gezondheid op de lange termijn. Meubels, bouwmaterialen en schoonmaakproducten werden daarbij als belangrijke bronnen aangemerkt.
Maar formaldehyde is niet de enige stof die vrijkomt uit nieuwe materialen. Ook andere vluchtige organische stoffen (VOS), zoals benzeen, tolueen, xyleen en acetaldehyde, komen regelmatig voor in woningen. Samen vormen deze stoffen een vaak onzichtbare bron van luchtvervuiling binnenshuis. En in tegenstelling tot stofdeeltjes zijn ze niet eenvoudig te verwijderen door alleen een raam open te zetten. Om deze gassen effectief uit de lucht te halen, is een luchtfilter nodig dat speciaal is ontworpen om gasvormige verontreinigingen op te vangen.
Hoe groot is dit probleem eigenlijk?
Uit hetzelfde Europese onderzoek blijkt dat de concentraties van vluchtige organische stoffen (VOS) in woningen, scholen en kantoren vaak twee tot vijf keer hoger liggen dan buitenshuis. Meubels, bouwmaterialen, lijmen en schoonmaakproducten werden daarbij aangewezen als de belangrijkste bronnen.
Wat dit probleem lastig maakt, is dat de meeste mensen zich niet bewust zijn van hun blootstelling. De bronnen bevinden zich gewoon in huis, de stoffen zijn meestal onzichtbaar en de effecten zijn niet altijd direct merkbaar.
Het gaat bovendien niet om een klein of uitzonderlijk probleem. Juist in de lente en vroege zomer neemt de blootstelling vaak toe. Veel mensen gaan aan de slag met renovaties, schaffen nieuwe meubels aan of knappen hun woning op. Tegelijkertijd houden sommigen hun ramen vaker gesloten om pollen buiten te houden, waardoor er minder ventilatie is en vluchtige stoffen zich gemakkelijker binnenshuis kunnen ophopen.
Hoe lang blijven deze stoffen vrijkomen?
Vaak veel langer dan mensen denken.
Verf op waterbasis geeft vooral in de eerste dagen na het schilderen vluchtige organische stoffen (VOS) af, maar kan dit op lagere niveaus nog wekenlang blijven doen. Bij verf op oliebasis duurt dit meestal nog langer. Ook nieuwe vloeren, zoals laminaat, vinyl en samengesteld hout, kunnen direct na installatie relatief veel VOS uitstoten, waarbij sommige emissies maandenlang aanhouden.
Bij meubels van MDF of spaanplaat ligt dat anders. Deze materialen kunnen jarenlang kleine hoeveelheden formaldehyde blijven afgeven.
De typische "nieuwe" geur is vaak het eerste wat opvalt, maar niet altijd een betrouwbare graadmeter. Ook wanneer de geur verdwenen is, kunnen er nog steeds verhoogde concentraties VOS in de lucht aanwezig zijn. Bovendien hebben veel van deze stoffen bij de concentraties die binnenshuis voorkomen nauwelijks of geen waarneembare geur. Ventileren helpt om de concentraties te verlagen, maar neemt de bron niet weg. Een ruimte die fris ruikt, is daarom niet automatisch vrij van VOS. Zolang materialen deze stoffen blijven afgeven, kan de blootstelling doorgaan.
Waarom de lente dit probleem vaak vergroot
Juist in de lente neemt de blootstelling aan VOS vaak toe. Veel mensen gaan aan de slag met renovaties, schilderen hun woning of schaffen nieuwe meubels aan. Tegelijkertijd zorgen de hogere temperaturen ervoor dat materialen sneller vluchtige stoffen afgeven. Toch blijven ramen in deze periode vaak vaker dicht. Bijvoorbeeld om pollen buiten te houden, warmte vast te houden op koelere dagen of een net opgeknapte ruimte te beschermen tegen stof van buiten. Daardoor kunnen VOS uit nieuwe meubels, verf en vloerbedekking zich gemakkelijker ophopen in huis. Precies op het moment dat veel mensen het gevoel hebben dat hun woning juist frisser en schoner is dan ooit.
Wie loopt het meeste risico?
Blootstelling aan vluchtige organische stoffen (VOS) kan invloed hebben op iedereen die ermee in aanraking komt. Toch zijn sommige groepen gevoeliger voor de effecten dan anderen.
Kinderen zijn extra kwetsbaar voor de effecten van VOS. Hun longen en immuunsysteem zijn nog volop in ontwikkeling en zij ademen, in verhouding tot hun lichaamsgewicht, meer lucht in dan volwassenen. Daarnaast brengen jonge kinderen veel tijd dicht bij de vloer door, waar bepaalde stoffen zich kunnen ophopen. Uit Europees onderzoek blijkt dat blootstelling aan formaldehyde in scholen in verschillende Europese landen in verband wordt gebracht met een verhoogd risico op luchtwegproblemen en andere gezondheidsklachten bij kinderen.
Ook mensen met astma of andere luchtwegaandoeningen, zwangere vrouwen en ouderen zijn gevoeliger voor formaldehyde en andere VOS. Juist voor deze groepen kunnen de concentraties die vaak voorkomen in pas gerenoveerde woningen of huizen met nieuwe meubels een grotere impact hebben op de gezondheid.
Wat kun je zelf doen?
Je kunt uitgassing niet volledig voorkomen, maar je kunt je blootstelling wel aanzienlijk beperken met een aantal eenvoudige maatregelen.
- Ventileer goed in de eerste dagen na een renovatie. Open ramen aan tegenovergestelde zijden van de ruimte om frisse lucht door de kamer te laten stromen. Zo kunnen vluchtige stoffen sneller worden afgevoerd.
- Houd een pas gerenoveerde ruimte niet afgesloten. Het kan verleidelijk zijn om ramen en deuren dicht te houden terwijl verf droogt of nieuwe materialen worden geplaatst, maar juist extra ventilatie helpt om de concentratie van VOS sneller te verlagen.
- Kies waar mogelijk voor producten met lage emissies. Steeds meer verfsoorten, vloeren en meubels zijn voorzien van certificeringen voor lage VOS-uitstoot. Daarmee kun je de hoeveelheid vervuilende stoffen in huis vanaf het begin beperken.
- Laat nieuwe meubels indien mogelijk eerst luchten. Een nieuw meubel een paar dagen in een garage, schuur of goed geventileerde ruimte laten staan, kan helpen om een deel van de eerste uitstoot buiten de leefruimte te laten plaatsvinden.
- Vertrouw niet alleen op ventilatie. Ventileren helpt om VOS af te voeren, maar biedt geen continue bescherming. Zeker in stedelijke gebieden, tijdens het pollenseizoen of in de winter is het niet altijd praktisch om voortdurend ramen open te houden. Een luchtreiniger met een actief koolstoffilter kan helpen om VOS uit de lucht te verwijderen terwijl ze vrijkomen.
Deze maatregelen zijn vooral effectief tijdens de eerste periode na een renovatie of de aanschaf van nieuwe meubels. Toch kunnen sommige materialen nog maanden of zelfs jaren kleine hoeveelheden stoffen blijven afgeven. Daarom kan continue luchtfiltratie een waardevolle aanvulling zijn om de luchtkwaliteit binnenshuis langdurig te ondersteunen.
Hoe AmazingAir kan helpen
De meeste luchtreinigers zijn vooral ontworpen om stof, pollen en andere deeltjes uit de lucht te filteren. Bij uitgassing gaat het echter om iets anders. De stoffen die vrijkomen uit nieuwe meubels, verse verf en pas gelegde vloeren zijn grotendeels gassen. Die worden niet opgevangen door een standaard deeltjesfilter.
Om uitgassing effectief aan te pakken, is een systeem nodig dat zowel deeltjes als gasvormige verontreinigingen kan filteren. Precies daarvoor is AmazingAir ontworpen.
Een filter dat is ontworpen voor uitgassing
Het Carbon/Gas Trap/VOS-filter speelt hierbij een belangrijke rol. Terwijl de lucht door het filter stroomt, worden stoffen zoals formaldehyde, benzeen, tolueen en andere vluchtige organische stoffen (VOS) opgevangen. Daarbij gaat het niet om het maskeren van geuren, maar om het daadwerkelijk verwijderen van deze stoffen uit de lucht.
De kwaliteit van het koolstoffilter maakt daarbij een groot verschil. Veel luchtreinigers bevatten slechts een beperkte hoeveelheid actieve kool, waardoor ze minder effectief zijn in het verminderen van VOS-concentraties. Het Carbon/Gas Trap/VOS-filter van AmazingAir bevat een ruime hoeveelheid hoogwaardige actieve kool en werkt samen met krachtige ventilatoren die voldoende lucht door het filter laten stromen. Hierdoor kunnen de filters optimaal presteren. Bovendien zijn de prestaties van AmazingAir onafhankelijk getest en gecertificeerd.
Ook de deeltjes die vrijkomen worden aangepakt
Tijdens het uitgassingsproces kunnen sommige materialen naast gassen ook ultrafijne deeltjes afgeven. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde lijmen, vloerbedekkingen en verfsoorten. Het UltraHEPA™-filter van AmazingAir vangt deeltjes op tot 0,003 micrometer, tot 100 keer kleiner dan de standaard HEPA-norm van 0,3 micrometer. Dankzij de volledig afgesloten behuizing wordt alle lucht door de verschillende filterlagen geleid, zodat er geen ongefilterde lucht langs het systeem kan ontsnappen.
Bescherming die zich automatisch aanpast
De hoeveelheid VOS in huis is niet constant. Concentraties kunnen stijgen wanneer de temperatuur oploopt, wanneer nieuwe meubels worden geplaatst of terwijl verf aan het drogen is. De ingebouwde luchtkwaliteitssensor van AmazingAir meet de luchtkwaliteit continu en past de ventilatorsnelheid automatisch aan wanneer dat nodig is. De kleurindicator laat in één oogopslag zien hoe het met de luchtkwaliteit is gesteld. De optionele ionisator helpt ultrafijne deeltjes samen te klonteren, zodat ze gemakkelijker door het filter worden opgevangen.
De AmazingAir 2000 is geschikt voor ruimtes tot 113 m² en de AmazingAir 3500 voor ruimtes tot 225 m². Beide modellen zijn onafhankelijk getest door Intertek-laboratoria op hun CADR-prestaties.
De geur verdwijnt. De verbindingen niet.
Een pas geschilderde kamer, een nieuwe bank of een nieuwe vloer heeft vaak een herkenbare geur. Die geur verdwijnt meestal binnen enkele dagen, maar dat betekent niet dat alle vluchtige stoffen uit de lucht zijn verdwenen. Sommige VOS kunnen nog maandenlang vrijkomen, ook wanneer je ze niet meer ruikt.
Zoals eerder genoemd, liggen de concentraties VOS binnenshuis vaak hoger dan buitenshuis. Juist de materialen en meubels die een woning nieuw laten aanvoelen, kunnen hieraan bijdragen. Veel mensen zijn zich daar niet van bewust.
Dat betekent niet dat je renovaties of nieuwe meubels moet vermijden. Het betekent wel dat de periode na een verbouwing of nieuwe aankoop extra aandacht vraagt voor de luchtkwaliteit in huis.
AmazingAir is ontworpen om juist in die situaties te helpen zorgen voor schonere lucht binnenshuis.
Weet je niet zeker welk model het beste past bij jouw woning of ruimte? Doe onze korte quiz en ontvang persoonlijk advies én €15 korting op je eerste bestelling.
