Veel mensen gaan ervan uit dat hun huis een veilige plek is, afgeschermd van de luchtvervuiling buiten. Verkeersuitstoot, fijnstof en de vervuilde lucht langs drukke wegen lijken immers problemen die zich vooral buitenshuis afspelen. Binnen zou de lucht schoner en gezonder moeten zijn.
Toch blijkt uit onderzoek dat dit vaak niet het geval is.
Volgens onderzoek van het Britse Department for Environment, Food & Rural Affairs (DEFRA) kan de lucht binnenshuis tot wel vijf keer meer vervuild zijn dan de buitenlucht. Daarnaast schat het Parliamentary Office of Science and Technology dat mensen 80 tot 90% van hun tijd binnen doorbrengen. Dat maakt de kwaliteit van de lucht in huis misschien wel belangrijker dan de luchtkwaliteit buiten.
Voor mensen die in een stad wonen, is dat een belangrijke conclusie. Want ook wanneer ramen en deuren gesloten blijven, kunnen vervuilende stoffen van buiten hun weg naar binnen vinden. Daardoor kan de luchtkwaliteit binnenshuis ongemerkt achteruitgaan, zelfs wanneer je denkt beschermd te zijn tegen de vervuiling buiten.
De lente maakt dit probleem vaak groter
Er is ook een seizoensgebonden kant aan dit probleem, waar vaak weinig aandacht voor is.
Zodra de temperaturen stijgen en de dagen langer worden, zetten veel mensen automatisch vaker hun ramen open. Na een winter waarin het huis vooral gesloten is geweest, voelt dat logisch en prettig. Toch maakt het moment waarop je ventileert, en aan welke kant van het huis je een raam opent, meer verschil dan veel mensen denken.
De lente brengt namelijk nieuwe uitdagingen met zich mee. Door meer zonlicht kan er op straatniveau meer ozon ontstaan, vooral wanneer zonlicht reageert met vervuilende stoffen die al in de stadslucht aanwezig zijn. Ook stijgen de pollenconcentraties, en pollen kunnen op hun oppervlak andere vervuilende deeltjes met zich meedragen. In veel steden neemt daarnaast de bouwactiviteit toe in het voorjaar, waardoor er extra fijnstof in de lucht terechtkomt. En het verkeer, een van de belangrijkste bronnen van stedelijke luchtvervuiling, blijft natuurlijk gewoon doorgaan.
Wie tijdens of vlak na de ochtendspits een raam openzet, kan daardoor ongemerkt een piek aan fijnstof en stikstofdioxide naar binnen halen. En zodra die vervuilde lucht eenmaal binnen is, verdwijnt die niet vanzelf meteen weer.
Ventileren kan dus prettig en nodig zijn, maar in een stedelijke omgeving hangt het sterk af van het tijdstip, de ligging van je woning en de kant waar je het raam opent. Dezelfde frisse lentelucht die goed voelt, kan op bepaalde momenten ook vervuilende stoffen mee naar binnen brengen.
Wat zit er eigenlijk in stadslucht?
Luchtvervuiling in steden bestaat niet uit één enkele stof. Het is een mix van verschillende vervuilende deeltjes en gassen, elk met hun eigen bron en mogelijke invloed op de gezondheid.
Fijnstof (PM2,5) is een van de meest voorkomende vormen van luchtvervuiling. Deze microscopisch kleine deeltjes ontstaan onder andere door verkeer, slijtage van remmen en banden en houtkachels. Omdat ze zo klein zijn, kunnen ze diep in de longen terechtkomen. Volgens het UK Health Security Agency wordt langdurige blootstelling aan fijnstof in verband gebracht met aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, beroertes en longkanker. Er is bovendien geen niveau vastgesteld waarbij blootstelling volledig risicovrij is.
Stikstofdioxide (NO₂) komt voornamelijk vrij door verkeer, vooral door dieselvoertuigen. Ondanks verbeteringen in de luchtkwaliteit laten metingen zien dat in veel stedelijke gebieden de aanbevolen waarden nog regelmatig worden overschreden. Stikstofdioxide kan de luchtwegen irriteren, astmaklachten verergeren en op de lange termijn schade aan de longen veroorzaken.
Daarnaast zijn er vluchtige organische stoffen (VOS). Deze stoffen komen zowel van buiten als van binnen. Buiten zijn verkeer en industrie belangrijke bronnen, terwijl binnenshuis schoonmaakmiddelen, verf, meubels en andere huishoudelijke producten VOS kunnen uitstoten. De DEFRA-richtlijnen voor binnenluchtkwaliteit stellen dat binnenruimtes VOS-concentraties kunnen ophopen die aanzienlijk hoger zijn dan buiten, omdat gesloten ruimtes beperkte mogelijkheden bieden voor natuurlijke verspreiding.
Een andere categorie zijn ultrafijne deeltjes. Deze zijn nog kleiner dan fijnstof en ontstaan voornamelijk bij verbrandingsprocessen, zoals in voertuigmotoren. Door hun extreem kleine formaat kunnen ze niet alleen diep in de longen doordringen, maar mogelijk ook in de bloedbaan terechtkomen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beschouwt ultrafijnstof daarom als een groeiend aandachtspunt binnen luchtkwaliteit en gezondheid.
Vijf manieren waarop buitenluchtvervuiling naar binnen komt
1. Via kieren en naden in huis
Zelfs een goed geïsoleerde woning is meestal niet volledig luchtdicht. Rondom ramen en deuren, bij leidingdoorvoeren, via de brievenbus, langs plinten en op zolder zijn vaak kleine openingen aanwezig waardoor lucht naar binnen kan komen.
Onderzoek laat zien dat een aanzienlijk deel van het fijnstof van buiten op deze manier ongemerkt de woning binnendringt, zelfs wanneer ramen en deuren gesloten zijn. Omdat veel Britse woningen relatief oud zijn, is de kans op luchtinfiltratie vaak groter dan in nieuwere gebouwen. Hoewel goede isolatie en tochtstrips kunnen helpen, voorkomen ze dit niet volledig.
2. Via ventilatiesystemen
Veel moderne woningen maken gebruik van mechanische ventilatie om frisse lucht binnen te brengen en vochtproblemen te voorkomen. Maar niet ieder ventilatiesysteem filtert vervuilende stoffen uit de buitenlucht. Hierdoor kunnen fijnstof, stikstofdioxide en andere verontreinigende stoffen samen met de aangevoerde lucht naar binnen worden gebracht. In stedelijke gebieden, waar de buitenlucht vaak al vervuild is, kan dat een aanzienlijke invloed hebben op de luchtkwaliteit binnenshuis.
3. Door op het verkeerde moment te ventileren
De luchtkwaliteit buiten verandert gedurende de dag. Vooral tijdens de ochtend- en avondspits liggen de concentraties van uitlaatgassen en fijnstof vaak aanzienlijk hoger. Wie op deze momenten de ramen opent om te luchten, haalt mogelijk juist extra vervuiling naar binnen. Zelfs nadat het verkeer is afgenomen, kunnen verhoogde concentraties vervuilende stoffen nog geruime tijd in de lucht blijven hangen.
4. Via kleding, tassen en andere spullen
Luchtvervuiling blijft niet alleen buiten hangen. Fijne stofdeeltjes kunnen zich hechten aan kleding, jassen, schoenen en tassen. Wanneer je thuiskomt na een wandeling, fietstocht of woon-werkverkeer, neem je een deel van die deeltjes mee naar binnen. Door beweging in huis kunnen deze vervolgens opnieuw in de lucht terechtkomen.
5. Omdat vervuiling binnenshuis minder snel verdwijnt
Buiten worden vervuilende stoffen voortdurend verspreid door wind en luchtstromen. Binnen werkt dat anders. In afgesloten of slecht geventileerde ruimtes kunnen deeltjes en gassen zich juist ophopen. Daardoor kan de concentratie van bepaalde vervuilende stoffen binnenshuis na verloop van tijd hoger worden dan veel mensen verwachten. Dat betekent dat de luchtkwaliteit in een goed geïsoleerde woning aan een drukke weg soms slechter kan zijn dan je op basis van de buitenlucht zou vermoeden. Vooral wanneer vervuilende stoffen binnenkomen, maar onvoldoende worden afgevoerd, kunnen ze zich in huis blijven ophopen.
Wie het meeste risico loopt
Luchtvervuiling binnenshuis kan voor iedereen gevolgen hebben, maar sommige groepen zijn extra kwetsbaar.
Kinderen lopen een groter risico omdat hun longen en immuunsysteem nog volop in ontwikkeling zijn. Daarnaast ademen zij, in verhouding tot hun lichaamsgewicht, meer lucht in dan volwassenen. Ook brengen jonge kinderen veel tijd door dicht bij de vloer, waar bepaalde vervuilende stoffen zich kunnen ophopen. Onderzoek laat zien dat vocht en schimmel in woningen jaarlijks bijdragen aan duizenden nieuwe gevallen van astma bij kinderen. Volgens Asthma UK krijgen momenteel ongeveer 5,4 miljoen mensen in het VK behandeling voor astma. Een slechte luchtkwaliteit binnenshuis wordt daarbij gezien als een belangrijke trigger voor klachten en astma-aanvallen.
Ook ouderen, mensen met bestaande hart- en vaatziekten of luchtwegaandoeningen en zwangere vrouwen zijn gevoeliger voor de effecten van luchtvervuiling. Langdurige blootstelling aan stoffen zoals fijnstof (PM2,5) en stikstofdioxide (NO₂) kan bij deze groepen een grotere impact hebben op de gezondheid.
Wat kun je zelf doen?
Je kunt niet voorkomen dat alle luchtvervuiling van buiten je woning binnenkomt. Wel zijn er verschillende manieren om je blootstelling aanzienlijk te beperken.
Een eenvoudige eerste stap is het controleren van de luchtkwaliteit voordat je ramen en deuren openzet. In het Verenigd Koninkrijk kan dit bijvoorbeeld via de Daily Air Quality Index (DAQI) van DEFRA, die de lokale luchtkwaliteit beoordeelt op een schaal van 1 tot 10 en daarbij gezondheidsadvies geeft. Vooral als je dicht bij een drukke weg woont, kan het verstandig zijn om ventileren uit te stellen wanneer de luchtkwaliteit tijdelijk slechter is. Ook het tijdstip waarop je ventileert kan verschil maken. Buiten de ochtend- en avondspits is de luchtkwaliteit vaak beter. Daarnaast kan het helpen om jassen en andere bovenkleding bij binnenkomst uit te trekken, zodat vervuilende deeltjes minder snel door het huis worden verspreid.
Wanneer natuurlijke ventilatie niet voldoende is, kan actieve luchtfiltratie een effectieve aanvulling zijn om de luchtkwaliteit binnenshuis te verbeteren.
Hoe AmazingAir kan helpen
Stedelijke luchtvervuiling bestaat uit verschillende soorten vervuilende stoffen, zoals ultrafijne deeltjes, ozon en vluchtige organische stoffen (VOS). Omdat deze stoffen zich op verschillende manieren gedragen, vraagt effectieve luchtfiltratie om een gerichte aanpak. AmazingAir combineert drie filtratieniveaus met continue luchtkwaliteitsmonitoring om een breed scala aan vervuilende stoffen aan te pakken die van buiten naar binnen kunnen komen.
De gassen die je niet ziet of ruikt
VOS, ozon en andere gasvormige vervuilende stoffen uit het verkeer kunnen via kieren, ventilatiesystemen en open ramen je woning binnendringen, zonder dat je ze ziet of ruikt. Het Carbon/Gas Trap/VOS-filter van AmazingAir helpt deze stoffen op te vangen terwijl de lucht door het apparaat stroomt. Daarmee richt het zich op een vorm van luchtvervuiling die een standaard HEPA-filter niet kan aanpakken.
De deeltjes die standaard filters missen
Ultrafijne deeltjes uit onder andere verkeer zijn kleiner dan 0,1 micrometer. Het UltraHEPA™-filter van AmazingAir verwijdert deeltjes tot 0,003 micrometer, tot 100 keer kleiner dan de standaard HEPA-norm. Onafhankelijke tests door MRIGlobal bevestigden een verwijdering van 99,97% van het luchtgedragen SARS-CoV-2-virus. Dankzij de volledig afgesloten behuizing kan lucht niet ongefilterd langs het filter ontsnappen.
Bescherming die zich automatisch aanpast
De ingebouwde luchtkwaliteitssensor meet continu de luchtkwaliteit in de ruimte. Wanneer de vervuiling toeneemt, verhoogt AmazingAir automatisch de ventilatorsnelheid. Zodra de luchtkwaliteit verbetert, schakelt het systeem weer terug. De kleurindicator geeft in één oogopslag inzicht in de luchtkwaliteit. De optionele ionisator helpt ultrafijne deeltjes samen te klonteren, waardoor ze gemakkelijker door het filter worden opgevangen.
De AmazingAir 2000 is geschikt voor ruimtes tot 113 m² en de AmazingAir 3500 voor ruimtes tot 225 m². Beide modellen zijn onafhankelijk getest door Intertek-laboratoria.
Je woning is niet altijd zo beschermd als je denkt
Luchtvervuiling van buiten blijft niet bij de voordeur. Via kieren, ventilatiesystemen en zelfs kleding kunnen vervuilende stoffen ongemerkt naar binnen komen en zich binnenshuis ophopen. Voor miljoenen mensen die in stedelijke gebieden wonen, betekent dit dat de lucht binnenshuis niet automatisch schoner is dan de lucht buiten.
Dat is geen reden tot paniek, maar wel een reden om bewust stil te staan bij de lucht die je dagelijks inademt. Zeker als je bedenkt dat we het grootste deel van onze tijd binnenshuis doorbrengen.
Weet je niet zeker welk model het beste past bij jouw woning of ruimte? Doe onze korte quiz en ontvang persoonlijk advies én €15 korting op je eerste bestelling.
